*
*
 Quên mật khẩu

Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây

Vườn cảnh Quốc Lực
Loại GH: Cây cảnh
Tỉnh/TP: Ninh Bình
Số sản phẩm: 10
Vườn cảnh Trần Hoạch
Loại GH: Cây cảnh
Tỉnh/TP: Nam Định
Số sản phẩm: 18
Vườn cảnh Phạm Minh
Loại GH: Cây cảnh
Tỉnh/TP: Hưng Yên
Số sản phẩm: 18
Vườn cảnh Tấn Phúc
Loại GH: Cây cảnh
Tỉnh/TP: Hưng Yên
Số sản phẩm: 16
Vườn cảnh Văn Sửu
Loại GH: Cây cảnh
Tỉnh/TP: Hải Dương
Số sản phẩm: 24
Cây Sanh Dáng Lão Mai
Giá (VNĐ): 1,700,000,000
Tỉnh/TP: Nam Định
Cây Lộc Vừng Phượng Vũ Long Thành
Giá (VNĐ):
Tỉnh/TP: Bắc Ninh
Cây sanh cổ dáng Phụ Tử
Giá (VNĐ):
Tỉnh/TP: Nam Định
Cây Sanh Cổ Long Vân Ngũ Phúc
Giá (VNĐ):
Tỉnh/TP: Hưng Yên
Cây Sanh Cổ Tứ Đại Đồng Đường
Giá (VNĐ):
Tỉnh/TP: Hưng Yên

Lũa và về gỗ lũa nghệ thuật

Thứ năm, 22/03/2012, 11:45 AM

Khi đứng trước một tác phẩm gỗ Lũa, mọi người thường có nhận xét là đẹp, là độc đáo, có một không hai. Độc đáo? Có một không hai? Chắc chắn rồi. Nhưng, không phải ai cũng hiểu đúng về cái đẹp trong gỗ lũa...

Cái đẹp của số đông và cái đẹp của số ít am hiểu thì rất khác nhau. Giống như trong các lĩnh vực nghệ thuật thưởng thức khác, như trong điện ảnh có phim thương mại và phim nghệ thuật, trong âm nhạc có nhạc cổ điển và nhạc pop… Trong nghệ thuật gỗ lũa chúng ta cũng có gỗ Lũa nghệ thuật và gỗ Lũa thương mại. Bài viết này của tôi là cái nhìn khác về sự thưởng thức cái đẹp trong gỗ lũa và về gỗ lũa nghệ thuật.

Trong đánh giá một tác phẩm gỗ lũa, người ta thường dựa vào một số tiêu chí như: chất liệu gỗ (mức độ quý hiếm,mùi hương, màu sắc, vân gỗ, tuổi gỗ, độ cứng..); hình dạng tự nhiên (sự hoàn chỉnh về bố cục trong không gian 3 chiều, mức độ và độ quý hiếm của lũa..); ý nghĩa của tác phẩm; hàm lượng chất xám và tay nghề của nghệ nhân…. Có thể chia ra 2 phần là phần thiên tạo và phần nhân tạo . Trong phần Thiên tạo, Lũa là phần quan trọng nhất.Một tác phẩm gỗ lũa có giá trị, trước hết nó phải Lũa. Điều này nghe thì có vẻ buồn cười, vì đã gọi là gỗ Lũa tất nhiên gỗ phải có Lũa chứ? Tuy nhiên , rất nhiều thợ làm gỗ Lũa đã không để ý đến vấn đề tưởng như rất nhỏ này và họ không bao giờ làm được những tác phẩm gỗ Lũa đúng nghĩa. Trên thị trường có rất nhiều sản phẩm như những bộ bàn ghế hay những tác phẩm điêu khắc được làm từ gốc , rễ cây (không có hoặc rất ít lũa ) cũng được gọi là gỗ Lũa, đó chắc chắn là một sự ngộ nhận. Lũa chính là thành tố quan trọng nhất, quý nhất trong gỗ Lũa nghệ thuật. Lũa là sự thể hiện dấu vết của thời gian, của tự nhiên, của cái được gọi là “Độc nhất”. Lũa có nhiều loại: Lũa mềm mại , đường nét; Lũa góc cạnh, xù xì; Lũa kì dị, cổ quái… Mỗi loại Lũa như tượng trưng cho cá tính của con người vậy.

Với người nghệ nhân làm lũa ,Lũa không những là yếu tố sống còn,là “Đất” để người nghệ nhân sáng tạo,Lũa còn có nhiều ý nghĩa nhân văn hơn thế.Từ phôi Lũa nguyên bản,công đoạn đầu tiên của người làm lũa trong việc sáng tạo ra 1 tác phẩm gỗ lũa là đi tìm linh hồn cho tác phẩm đó.

Dựa vào hình dạng tự nhiên của phôi , người nghệ nhân với bàn tay và trí tưởng tượng của mình sẽ quyết định chủ đề , ý nghĩa của tác phẩm.Chính sự tương tác, đối thoại giữa tự nhiên và người nghệ nhân là sự khác biệt lớn nhất giữa người làm Lũa với những nghệ nhân điêu khắc thông thường. Thợ điêu khắc luôn bị đóng đinh vào một hình tượng nghệ thuật cố định, quá trình tạo ra sản phẩm là một quá trình “Chết “. Trong khi đó, người làm Lũa phải ngắm nghía , xoay chuyển, lật đi lật lại để quan sát tất cả các góc cạnh của phôi. Trong đầu người nghệ nhân luôn vang lên câu hỏi: Phôi này sẽ cho ta hình tượng nào đẹp nhất, hợp lý nhất và ý nghĩa nhất; đến lượt mình, phôi lại dựa vào hình dáng tự nhiên của nó gợi ý cho nghệ nhân trả lời câu hỏi này. Do vậy , có thể nói , quá trình tạo ra một tác phẩm gỗ lũa là một quá trình "Sống" . Chính quá trình quan sát, tìm tòi để tìm hồn của Lũa mang lại cho người nghệ nhân làm lũa một niềm vui,niềm hạnh phúc mà người thợ điêu khắc thông thường không thể có được. Sự đối thoại giữa tự nhiên và con người còn mang một ý nghĩa triết học sâu sắc. Khi đánh giá bất kỳ một sự vật,sự việc hay con người nào chúng ta đều phải đánh giá chúng dựa trên sự quan sát từ nhiều góc độ, nhiều khía cạnh một cách khách quan nhất. Ở góc nhìn này một bộ rễ gai góc , xù xì tưởng như chỉ có thể làm củi (Củi chưa chắc đã cháy!) nhưng lật đi lật lại, ở một góc nhìn khác có thể nó lại là một hình tượng nghệ thuật tuyệt vời.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất trong gỗ lũa nghệ thuật là sự tác động của con người trong gỗ lũa , chính là phần nhân tạo. Quan điểm chung là tôn trọng tự nhiên,càng ít tác động càng tốt. Đây là quan điểm của những người chơi Kỳ mộc, của dân chơi xứ Bắc. Điều này cũng dễ hiểu vì tính cách người Bắc thường thâm trầm, nhiều suy tư, có phần sâu sắc; khác với sự phóng khoáng, cởi mở, có phần đơn giản của người miền Nam. Sự khác nhau về tính cách giữa các miền này dẫn đến phong cách chơi lũa cũng có nhiều khác biệt, sẽ nói đến trong một bài viết khác). Những người thích vẻ đẹp tự nhiên, giống như người ta thích một cô gái có vẻ đẹp tự nhiên hơn là một cô gái tuy cũng rất đẹp nhưng là cái đẹp dao kéo, cái đẹp đã qua phẫu thuật thẩm mỹ. Tuy nhiên cũng có một cái nhìn khác, người ta có thể không đánh giá cao sắc đẹp của cô gái dao kéo mà lại đánh giá cao tay nghề của người bác sĩ đã tạo ra sắc đẹp đó. Gỗ lũa cũng vậy. Đánh giá một tác phẩm gỗ lũa , người ta phải đánh giá một cách xác đáng hàm lượng chất xám và tay nghề của người làm ra tác phẩm đó. Người ta thường chỉ được xem tác phẩm đã hoàn chỉnh mà không biết được hình dạng nguyên thủy của phôi tạo ra tác phẩm đó . Sẽ có rất nhiều người bất ngờ nếu được so sánh giữa tác phẩm đã hoàn chỉnh và phôi ban đầu. Khi đó người ta sẽ chỉ biết ồ lên thán phục trí tưởng tượng tuyệt vời của người nghệ nhân mà thôi. Đây là một phần rất thú vị trong sự thưởng thức nghệ thuật gỗ lũa.

Về tác động của con người,người ta thường đặt câu hỏi tác động như thế nào và tác động bao nhiêu phần trăm là hợp lý. Theo tôi, để trả lời câu hỏi này, người làm lũa cần hiểu sâu sắc nguyên tắc sau: ”Gỗ lũa sinh ra từ tự nhiên, Cao hơn tự nhiên, Trở về với tự nhiên. ”.Gỗ lũa sinh ra trong tự nhiên là điều hiển nhiên, không phải bàn cãi. ”Cao hơn tự nhiên” chính là nói đến yếu tố chất xám, năng lực tư duy tạo hình của người làm Lũa. Người làm Lũa hiểu rất rõ rằng 99% phôi lũa tìm được trong tự nhiên là chưa hoàn chỉnh (1% còn lại là hoàn hảo). Tự nhiên chỉ gợi ý chứ không cho ta sẵn đáp án. Luôn có những phần bất hợp lý , vi phạm những nguyên tắc tạo hình hoặc không tham gia vào việc tạo chủ đề tác phẩm (kể cả phần đó là Lũa , nếu không có tác dụng cũng phải cắt bỏ). Cao hơn tự nhiên chính là việc từ sự gợi ý của tự nhiên,người nghệ nhân tìm ra cái hồn của tác phẩm và cho nó một cuộc sống mới .

Để đạt đến sự Chân - Thiện - Mỹ trong mỗi tác phẩm không thể không có tác động của con người. Tác động đó có thể chỉ là việc dựng đúng chiều,đúng thế hoặc đơn giản như công đoạn làm sạch , đánh bóng (toàn bộ hay 1 phần,hoặc để nguyên). Tất cả các sự tác động của con người phải đạt yêu cầu: ”Trở về với tự nhiên”. Tác động mà không như tác động . Tự nhiên là yếu tố đầu tiên và cũng là cuối cùng để đánh giá trị của một tác phẩm gỗ lũa và tài năng của nghệ nhân làm ra tác phẩm đó.

Người Trung Quốc có một cách ví rất xác đáng về người làm gỗ lũa. Họ ví nghệ nhân gỗ lũa như nhưng ông thầy châm cứu. Châm sai huyệt không những không có tác dụng mà con có thể gây chết người.Cũng vậy, người làm Lũa tìm sai điểm (huyệt ) để tác động có thể làm hỏng toàn bộ tác phẩm.

Phù,mệt quá.Xin tạm dừng bài viết ở đây. Như người ta thường nói,”Đẹp trong mắt kẻ si tình.”Mỗi người có một quan điểm và tiêu chuẩn riêng về cái đẹp.Bạn thấy đẹp,người khác không cho là đẹp,điều đó không quan trọng.Quan trọng hơn là bạn thỏa mãn với tiêu chuẩn của mình và tôn trọng những tiêu chuẩn của người khác.

Nguồn: Sưu tầm
Bài viết cùng chuyên mục
  
Hỗ trợ trực tuyến
Hotline : 0932223889
Chat YM! :